13 Haziran 2016 Pazartesi

2016 Mobil ve Dijital Trendleri - PSM Dergisi - Haziran 2016

Payment System Magazin dergisinin Haziran 2016 sayısında yayınlanmış olan yazımdır:


Eminim içinizde sabah saatlerinde ya da öğle yemeği sonrası zincir kahve dükkânlarından birine uğrayıp kahve alanlar vardır. Ve tabii o saatlerde kasadaki kuyruklar uzayıp giderken, keşke sipariş ve ödeme için daha hızlı ve kolay bir yol olsa diye de içinizden geçiyordur.

Kasada nakit ya da kartla gerçekleştirilen masaüstü ödeme yöntemleri oldukça uzun zamandır hayatımızda. Ama şehirlerde zamanla yarışan günümüz insanına artık daha farklı bir “müşteri deneyimi” sunulması gerekiyor. Ve bu gereksinimlere paralel olarak mobil, temassız ya da giyilebilir teknolojiler sayesinde ödeme süreçleri giderek çok daha basit ve hızlı hale geliyor. Gelişen teknolojiler tüketicilerin ödeme yapabilecekleri kanalların artmasını ve çeşitlenmesini beraberinde getirdiğinden, bugüne kadar ödeme sistemleri alanına hiç girmemiş teknoloji şirketleri ve girişimciler de bu sektörün yeni oyuncuları haline geliyorlar.

Ülkemizde son yıllarda sayısı hızla artmaya başlayan mobil ödeme, para transferi ve para yükleme uygulamaları ile yaşam tarzı, sadakat ve puan uygulamaları da bunun en önemli göstergesi. Bu alanda adını sıkça duyduğumuz uygulamaları listeleyip grupladığımızda aşağıdaki gibi bir tablo ortaya çıkıyor. Bu tablodaki kategorilerden yaşam tarzı ve sadakat uygulamaları aslında tam bir ödeme sistemi olmasa da, ödeme anında sağladıkları indirim ve biriken ödül puanlarına sundukları bedava alışveriş imkânları nedeniyle bu yönde değerlendirebileceğimize inanıyorum.

Bu saydıklarımızın yanında, ülkemizdeki GSM operatörleri tarafından sağlanan mobil ödeme ve para transfer uygulamaları, akaryakıt istasyonlarında aracınızdan inmeden ödeme yapabileceğiniz markaya özel uygulamalar gibi pek çok farklı mobil uygulama da mevcut.

Tabii bunca çeşitlilik arasında bu sektörün içinden gelmiş olan bizler bile kafa karışıklığı yaşıyoruz… Ancak bana göre çok da uzun olmayan bir zaman içinde tüm bu süreçler ve ödeme yöntemleri toplum tarafından daha kolay anlaşılabilecek bir düzeye gelecektir.

Leonardo Da Vinci’nin meşhur “Sadelik en yüksek gelişmişlik düzeyidir” sözünü hatırlayıp, biraz da dünyada neler olduğuna göz atalım.

Dünyada Neler Oluyor?

Dünyada mobil ödemeler alanındaki gelişmelerin ve yeniliklerin yoğun olarak ABD’de gerçekleştiğini görüyoruz… En gelişmiş mobil ödeme yöntemleri öncelikle ABD’de duyuruluyor ve kullanıma açılıyor. Aslında üreticiler de bu yönde hareket etmekte haksız değiller. Zira ABD 323 milyonluk nüfusu, nüfusunun %87’sinin internet kullanıcısı olması ve 342 Milyon cep telefon kullanıcısıyla oldukça büyük bir pazar.

Şimdi de en popüler ve en çok gelecek vaad eden mobil ödeme uygulamalarına birlikte göz atalım dilerseniz.

Starbucks Rewards

Dünyadaki en başarılı mobil ödeme uygulamalarından biri Starbucks tarafından ABD’de çıkartılmış “Starbucks Rewards”.

Bu uygulama ile kullanıcılar siparişlerini kahve dükkânına giderken verebiliyor, ödemesini Starbucks kartlarıyla yapabiliyor ve siparişlerinin ne zaman hazır olabileceğini uygulama içinden görebiliyorlar. Her alışverişte yıldız toplayarak, bu yıldızlarla bedava alışveriş gerçekleştirebiliyorlar. Uygulamanın 11 Milyon kullanıcısı bulunuyor ve 2016’nın ilk çeyreğinde Starbucks ABD satış adetlerinin %21’i mobil olarak gerçekleştirilmiş.

Starbucks Rewards müşteri deneyimi açısından çok başarılı bir sadakat uygulaması… Toplanan yıldızlarla içecek satın alabilme, doğum günü hediyeleri, özel günlerde bedava içecek gibi özel sürprizlerle Starbucks müşterilerini memnun etmeyi çok iyi biliyor. Kullanıcılar uygulama içinden Starbucks dükkânlarında çalan şarkıları Spotify üzerinden kaydetme ve daha sonra da dinleyebilme şansına sahip oluyor, dükkanların playlist’lerine ulaşabiliyorlar.

Uygulama şimdi Çin ve Japonya’da hizmete açılmış ve benzer başarı grafiği burada da yakalanmış durumda.

Apple Pay

Apple Pay, NFC (near field communication – yakın saha iletişimi) özelliğini taşıyan iPhone 6, iPhone 6 Plus ve Apple Watch üzerinde geçerli olan bir mobil ödeme uygulaması.

Kredi kartı ve banka kartları iPhone Passbook uygulaması üzerinden Apple Pay’e tanımlanarak, telefonda TouchID, Apple Watch üzerinde ise bilek dokusundan tanıma yoluyla güvenli alışveriş işlemi gerçekleştirilebiliyor. İşlemler, aynı temassız kartların POS makinesi üzerine yaklaştırılarak yapıldığı gibi telefonun veya akıllı saatin POS makinesine yaklaştırılması yoluyla sonuçlandırılıyor.

Uygulamanın devreye alındığı Eylül 2015’de ilk 72 saat içinde 1 milyon adet kredi kartı ve banka kartının tanımlandığı açıklandı. Apple Pay şimdilik ABD, İngiltere, Kanada, Avustralya, Çin (UnionPay) ve Singapur’da geçerli. 2016 yılı içinde Hongkong ve İspanya da Apple Pay’e dahil olacak ülkeler arasında sayılıyor.

Google Wallet

Google Wallet (Google Cüzdan) Eylül 2011’de Google tarafında ABD’de geçerli olmak üzere duyurulmuş bir uygulama. Kişiler arasında mobil ya da masaüstü bilgisayarlar aracılığı ile ücretsiz para transfer imkânı sunuyor.

Google Wallet ile ABD’deki Bankaların kredi kartı ya da banka kartlarından cüzdana para yüklemek, ya da cüzdandaki parayı karta geri yüklemek mümkün olabiliyor.

Ayrıca, uygulama sayesinde e-posta ile para gönderilebiliyor. Sistem gayet basit işliyor, Gmail e-postanıza resim, doküman eklediğiniz gibi para ekleyerek de transfer gerçekleştirebiliyorsunuz.

Google aynı zamanda Google Wallet ile bağlantılı olarak çalışabilen fiziki Google Wallet Card’ı da destekliyor. Ön ödemeli banka kartı özelliğindeki bu kart ile üye işyerlerinde ya da ATM’lerde işlem yapılabiliyor, aynı zamanda NFC özelliği olan kartı uzaktan okutarak işlem yapmak da mümkün. Ancak Google, bu uygulamayı kaldırarak ağırlığını para transferlerine ve bunu en basit şekilde yapmaya odaklanacağını belirterek, Google Wallet Card hizmetini 30 Haziran 2016 itibariyle sonlandıracağını açıklamıştı. Google Wallet Card hizmetinden faydalananları Google resmi olarak American Express Serve CashBack ile Simple hizmetlerine yönlendiriyor.

Google Wallet ücretsiz bir uygulama olduğu gibi, Wallet hesabına kredi kartı ya da banka kartları aracılığı ile para yüklemek, çekmek ve Wallet üzerinden para transfer etmek de ücretsiz olarak gerçekleştirilebiliyor.

Google Wallet şu anda tüm fonksiyonlarıyla sadece ABD’de geçerli, Gmail üzerinden para gönderme fonksiyonu da ABD dışında sadece İngiltere’de hizmete açılmış durumda.

Android Pay

Android Pay Google tarafından geliştirilmiş bir dijital cüzdan uygulaması. Telefon, tablet ya da akıllı saatlerle uygulama içinden ödeme yapmak mümkün.

Android Pay uygulamasına kredi kartı ve banka kartını tanımlayarak, ülkemizde de kullanımı bulunan temassız kart teknolojisiyle işlem yapılabiliyor. Parmak izi ile kullanıcıyı tanımlama imkânı bulunan telefonlarda bu yöntemle, parmak izi ile güvenlik koruması olmayan telefonlarda ise özel bir şifre yardımıyla işlem güvenliği sağlanıyor. Temassız yapılan işlem sırasında kart numarası ve karta ilişkin diğer güvenlik bilgileri korunuyor, bu bilgilerden yola çıkılarak elde edilen şifreler kullanılıyor. Böylece üye işyeri hiçbir şekilde kart numarasını, son kullanma tarihini ve güvenlik kodunu görmüyor, bu bilgiler üye işyeri sistemine gönderilmiyor.

Android Pay şu anda sadece ABD’de kullanılabiliyor, ancak Temmuz 2016’dan itibaren İngiltere’de ve gene 2016 yılı içinde Avustralya’da da kullanılabilecek.

M-Pesa

M-Pesa Kenya'da ve Tanzanya’da Vodafone, Safaricom ve Vodacom tarafından 2007 yılından beri uygulanan cep telefonu tabanlı bir para transfer ve finansman uygulaması. Uygulamanın devreye alınmasından beri Afganistan, Güney Afrika, Hindistan, Romanya (2014) ve Arnavutluk’a da (2015) yaygınlaştırılmış durumda. Pesa Swahili dilinde para anlamına geliyor.

M-Pesa aslında bir şubesiz bankacılık uygulaması ve kullanıcılarına; cep telefonuna bağlı bir hesap üzerinden para yatırma, çekme, fatura ödeme, düzenli ödeme yapabilme, para transfer edebilme imkânını sunuyor. Para yatırma ve çekme işlemleri uçak bileti satışı yapan Safaricom acentaları ile anlaşmalı diğer işyerleri kanalıyla gerçekleştiriliyor.

M-Pesa başlangıçta mikro kredilerin Safaricom’un uçak bileti satan acentaları üzerinden tahsil edilmesi amacıyla uygulamaya alınmış, ancak sonrasında gelişmekte olan ülkelerde de hızla yayılarak büyük bir başarı hikâyesi oluşturmuş bir mobil ödeme uygulaması.

Safaricom internet sitesinde Mart 2016 itibariyle açıklanan kayıtlı M-Pesa müşteri sayısı 23.6 Milyon, aktif müşteri sayısı ise 16.6 Milyon adet. Üyeişyeri sayısı ise 100.744 adet.